Dema Nû-Hewlêr

Kürdistan Bölgesel Hükümeti Başkanı Neçirvan Barzani, petrol yasası, Bölgesel Hükümet’in yabancı petrol şirketleriyle imzaladığı anlaşmalar ve Peşmerge sorununu görüşmek üzere Bağdat’ta gitti.
Hewlêr-Bağdat ilişkilerinde gerginliği yol açan soruların başında petrol yasası ve peşmergelerin durumu geliyor. Kürdistan Bölgesel Hükümeti Dış İlişkiler Sorumlusu Fellah Mustafa yaptığı açıklamada, Neçirvan Barzani’nin petrol ve Peşmerge konusunda yeni öneriler sunacağını dile getirdi.

Bölgesel Hükümet’in yabancı petrol şirketleri ile yaptığı anlaşmalar da Hewlêr-Bağdat ilişkilerinde gerginliğe yol açıyor. Merkezi hükümet, özellikle de Petrol Bakanlığı yapılan anlaşmaların meşru olmadığını iddia ediyor ve anlaşmaların kendilerini bağlamadığını belirtiyorlar.
Irak Petrol Bakanı Hüseyin Şarıştani, Bölgesel Hükümet’in imzaladığı anlaşmaları reddetme hakkı olduğunu sürekli vurguluyor. Hüseyin Şarıştani, geçen hafta  yaptığı açıklamada, Kürdistan bölgesinde çıkan petrolü, yabancı limanlara göndermek amacıyla almaya hazır olduklarını bildirdi.
Kürdistan Bölgesi Tabii Kaynaklar Bakanı Dr. Aşıti Hewrami yaptığı açıklamada, Bağdat Hewlêr arasında Kürdistan petrolünün ihraç edilmesi konusunda bir anlaşmaya varılması halinde, Kürdistan Bölgesi’nin günde 1 milyon varil petrol ihraç edebileceğini, bu rakamın, Irak’ın petrol ihracının yarısını oluşturduğunu söyledi.
Öte yandan Şarıştani, bakanlığının, Parlamento’nun 2007 yılı şubatında kabul ettiği Gaz ve Petrol Yasası’na bağlı kalacağını açıkladı. Gaz ve Petrol Komisyonu Üyesi Beyazıd  Hasan Hewlêr gazetesini yaptığı açıklamada, Parlamento üyelerinin Şarıştani’yi ziyaret ettiklerini, Şarıştani’nin 2007 Şubatında kabul edilen yasaya bağlı kalacağını söylediğini aktardı. Söz konusu yasa tasarısı, Güney Kürdistan Siyasal Önderliği’nin Bağdat’ta gerçekleştirdiği bir dizi görüşmeler sonucu parlamentoya sunulmuş ve kabul edilmişti.
Hüseyin Şarıştani, 18 haziran tarihinde, Şarkulevsat sitesine yaptığı açıklamada, Kürdistan Hükümeti ile tüm yasa tasarıları konusunda anlaşma sağlansa bile, Bölgesel Hükümet’in yabancı petrol şirketleri ile imzaladığı anlaşmaları onaylamayacaklarını dile getirdi.
Irak Parlamento üyesi Dr. Sadi Berzenci, Hewlêr gazetesine yaptığı açıklamada, Gaz ve Petrol Yasa Tasarısı’nın Parlamento’da onaylanması halinde, Şarıştani’nin, Kürdistan Bölgesel Hükümeti’nin yabancı petrol şirketleriyle imzaladığı anlaşmaları iptal edemeyeceğini belirtti. Petrol Bakanlığı ile Kürdistan Bölgesi Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında, söz konusu anlaşmalarla ilgili görüşmelerin devam ettiğini anlatan Sadi Berzenci, Petrol Bakanlığı ve ilgili kuruluşların Kürdistan Hükümeti’nin imzaladığı anlaşmalara yönelik görüş belirtip öneri yapabileceklerini, ama iptal etme yetkilerinin olmadığı, Kürdistan bölgesel Hükümeti’nin anlaşma yapma hakkına sahip olduğunu dile getirdi.
Irak Parlamento üyesi, Hakim Ahmet de, Şarıştani’yi, anlaşmalarla ilgili sorunu içinden çıkılmaz hale getirmekle suçladı. Parlamentoda yer alan bazı gurupların, Irak Anayasası’nın petrol ve petrol gelirleri ile ilgili 111 ve 112. maddelerinin değiştirilmesi için öneri verdiklerini dile getiren Hakim Ahmet, Kürdistan İttifak Listesi’nin, Kürdistan Bölgesi’nin çıkarına olmayan bu öneriyi reddettiğini söyledi.
2007 Şubatında kabul edilen yasanın Hewlêr ve Bağdat tarafından kabul edildiğini belirten Sadi Berzenci, Hewlêr ve Bağdat’ın, bu yasayı sorunu kökten çözecek bir niteliğe kavuşturmak üzere olduklarını söyledi. Kürdistan Bölgesel Hükümeti Dış İlişkiler Sorumlusu, Fellah Mustafa da, Neçirvan Barzani’nin, 2007 Şubatı’nda kabul edilen yasayı temel alan yeni öneriler sunacağını bildirdi.
Kürdistan Hükümeti’nden üst düzey bir heyetin petrol ve gaz konusunda Bağdat’ta görüşmeler yaptığı 2008 yılı Nisan ayında, Şarıştani yaptığı bir açıklamada, “eğer gaz ve petrol yasası değiştirilerek kabul edilirse, bu yasada Kürtlerin aleyhine bir çok maddeyi değiştiririz” diyerek, üstü kapalı bir biçimde Kürtleri tehdit etmişti. Ama, Gaz ve Petrol Komisyonu üyesi parlamenterler, Kürdistan Bölgesi’ndeki, yabancı şirketlerin işlettiği petrol kuyularında yaptıkları araştırmalardan sonra, Parlamento’da yaptıkları açıklamada, yapılan çalışmalardan duydukları memnuniyeti dile getirmiş, sunulan Gaz ve Petrol Yasa Tasarısı’nın kabul edilmesini istemişlerdi.
Gelinen noktada Şarıştani, “Kürdistan Bölgesi hükümeti ile anlaşacağız” diyor. Kürdistan Bölgesel Hükümeti sözcülerinden Cemal Abdullah da, petrol sorunu konusunda gelinen aşamayı şöyle özetliyor: “Şarıştani, sonunda, Kürdistan Bölgesel Hükümeti’nin imzaladığı anlaşmaların yasal olduğunu, Anayasa’ya aykırı olmadığının bilincine vardı.” Dr. Aşıti Hewrami ise, “şu anda üzerinde anlaşmaya varılması gereken birkaç nokta daha var” diyor.
Fellah Mustafa, Neçirvan Barzani’nin son Bağdat ziyareti ile ilgili olarak, Barzani’nin Maliki ile görüşeceğini, gaz ve petrol yasası, petrolün ihracı, yabancı şirketlerle yapılan anlaşma, Petrol Bakanlığı’nın yeniden yapılandırılması ve Peşmerge güçlerine ayrılacak bütçe konusunda yeni öneriler sunacağını dile getirdi.
Bilindiği gibi, Neçirvan Barzani’nin bir önceki ziyaretinde, her iki başbakanın birlikte, yukarıda anılan konulara ilişkin ortak önerilerini Irak Parlamentosu’na sunmaları kararlaştırılmıştı.
Öte yandan Merkezi Hükümet 190 bin Peşmergenin masraflarının merkezi bütçeden karşılanmasını kabul etmemişti. Güney Kürdistan basınında, Kürdistan Bölgesel Hükümeti’nin Peşmerge sayısının 90 bine çekeceğine dair haberler yer almıştı.