Melê dı helbesteka xwe ya di da ji deng lı yara xwe kıriye û weha ci daye vê peyvıkê:

“Tu heyi mın dı dınê, lew dı dınê begler û mir ım

Zêr û mal erçı nedêrım, te dıdêrım, ne feqir ım”.

“Zêr û mal erçı nedêrım” yani gerçı ez ne xwediyê zêr û mal ım. “Te dıdêrım” yani tu ya mın i, tu jıbo mın heyi.

Melê dı helbesteka xwe ya di da ji disa qala yara xwe kıriye û “lew” weha bı kar aniye:

“Da mın sıroş:

Wer mey bınoş

Coş û xuroş

Lew çûm jı hoş”.

Mana “sıroş”ê weha ye: _şareta ku bı çavan tê kırın; işareta ku kesek bı çavên xwe dıde keseki di. Ew işaret dıbe ku nerm û bı dostani be, dıbe ku dıjwar û bı hêrs be; her jê ra “sıroş” tê gotın. Ev peyvık tım dıgel kırara “dayın”ê bı kar tê anin; wek “sıroş da mın”, “sıroş dıde te”, “dê sıroş bıde wi” û wd. “Coş” yani kelecani, heyecan; “xuroş” yani şemate. Lı vır tıştê jı me ra pêwist ev e ku Melê gotiye “Lew çûm jı hoş” yani jı ber ku yarê sıroş da mın û kelecani û şemate lı mın peyda bû, ez jı hış çûm.

Ehmedê Xani dı beşê 54’an ê “Mem û Zin”ê da dema daye zanin ku Zin dı leha Bekır da peyıviye, dı heqê evindaran da weha ci daye “lew”ê:

“Ev taife merhemetsırışt ın
lew laiqê ni’meta bıhışt ın”.

Ev her du malık bı Kurdiya xwerû weha ne:

“Jıbo vê celeba evindaran, dılovani ye xwi, sırışt
lew ew liyaqên nimeta bıhıştê ne, ciyê wan e bıhışt”.

Wek ku diyar e, lı vır ji “lew”ê mana semed daye û şaxtevoka beri xwe jı ya pey xwe ra kıriye semed. Yani jı ber ku xwi û sırışta wan dılovani ye, ew dıbın liyaqên nimeta bıhıştê.

Xani helbesteka xwe da ji “lew” weha bı kar aniye:

“Ma secde tenê mın bır ber sûretê mehbûban!

_blisi nebır secde, lew maye dı nefrin da”.

Ev her du malık bı Kurdiya xwerû weha ne:

“Ma tenê mın lı ber ayinên yaran secde bır!

_blisi secde nebır, lew maye dı nefretê da”.

Siyahpoş ji dı helbesteka xwe da dı heqê xwe da weha ci daye “lew”ê:

“Muhbetê kuşti Siyahpoş şubhetê Seyfulmulûk

Lew lı ser mın ferzueyn e secdeya pûtxaneê”.

“Muhbet” yani evin; “şubhet” yani wek. Her du ji Erebi ne.

Siyahpoş dı helbesteka xwe ya di da ji disa dı heqê xwe da “lew” weha bı kar aniye:

“Sınbıl û rihan û sorgul
rast û çep bûne muqabıl

Lew dınalım şubhê bılbıl

Teyrê xweş’elhan ım ez”.

“Xweş’elhan” yani dengxweş.

Disa Siyahpoş dı helbesteka xwe da weha ci daye ”lew”ê:

“Kesê neg’ri bı zulfê mahitabê
dımini ta ebed ew der ezabê

Me lew gırtıne ew zulfê muenber

Terk-ı nadım bê kuştın camê dilber”.

Ev her çar malık bı Kurdiya xwerû weha ne:

“Kesê ku zulfa yara wek tavehivê negıre
heta ebedi dımine ew dı ezab da

Me lew gırtıne ew zulfên wek enber

Bê kuştın ez terka qedeha dilberê nakım”.

Selimi ji dı ciyeki “Yûsuf û Zuleyxa”yê da “lew” weha bı kar aniye:

“Wi go qe nehın jı vê çu çare

Ew aşıq e, lew ku bêqerar e”.

Yani jı ber ku aşıq e, bêqerar e.

“Loma” ji tam bı mana “lew”ê ye, kar û fonqsiyona wê ji tam wek kar û fonqsiyona “lew”ê ye. Ferqa her duyan ew e ku “lew”ê dı edebiyata Kurdi ya klasik da ci gırtiye, lê “loma”yê dı wê edebiyatê da ci negırtiye; tenê dı peyvina gel da bı kar tê anin.

Bı qasê ku heta nuha me kariye em tespit bıkın, “loma”yê jı bıl peyvina gel, dı du peyvên pêşiyan ên Kurdi da ji ci gırtiye. Yek jı wan peyvên pêşiyan weha ye: “Mın hesab kır tu hışyar i, loma ez nıvıstım” yani loma ez ketyım nava nıvinan û razam. Peyva pêşiyan a di ji ev e: “Se dı xwe ra dıbine, loma hestiyan dıkurısine”.