Xaniyê mezın dı hın beşên “Mem û Zin”ê da hın şiretên pırr hêja û gıranbuha ji nıvisine û jı me ra miras hiştıne. Yek jı wan şiretên wi dı beşê 57’an da ye. Mamostayê gewre, dı wi beşi da şiret kıriye ku mırov xwe dûrê kesên xırab bıde û weha gotiye:

“Zinhar-ı, mebe muhıb xıraban
ne dost-ı, ne dıjmınê kilaban

“Ger dost-ı bi, dê bıkın te murdar

W’er dıjmın i, dê bıkın bırindar”.

Ev her çar malık bı Kurdiya xwerû weha ne:

“Lê herçi kesên xırab, zinhar mebe dostê wan

Ne bıbe dost, ne bıbe dıjmınê kûçıkan, san

“Eger tu dostê san bi, dê te bılewıtinın, bıkın murdar

Eger tu dıjmınê wan bi, hıngê ji dê te bıkın bırindar”.

Çı şireteka gıranbuha ye, ne wısa!

Feqiyê Teyran ji dı serê helbesta xwe ya meşhûr a bı navê “Dılo, rabe” da deng lı dılê xwe kıriye û jê ra weha gotiye:

“Dılo, rabe, dılo, rabe

Veke çavan ku êvar e

Nezano, bes dı xew da be

Bı newmê ra mebe yare”.

“Newm” Erebi ye, yani xew.

Feqi dı ciyeki wê helbestê da ji dema jı dılê xwe daxwaz kıriye ku nebe wek keroşkeka ku dı nava dehlek da radızê, jê ra weha gotiye:

“Seyad dê bên û te rakın

Mebêj nayên, mebêj nakın

Mecal e, dê bı xewxa kın

Bınêr carek çı hewar e”.

“Seyad” Erebi ye, yani nêçirvan. Peyvık dı Erebi da “seyyad” e; lı vır, jıbo ku tipek zêde nebe û piveka vê malıka helbestê neşıke, “y”yek jê hatiye avêtın; “xewxa” ji Erebi ye, yani pevçûn.

Feqi dı wê helbesta xwe da dınya şıbandiye pirejınek û jı dılê xwe daxwaz kıriye ku nebe evindarê wê pirê û jê ra weha gotiye:

“Dılo, ya pir bı kêr nayê

Eger aqıl i, were rayê

Mebe aşıq lı dınyayê

Ne ma’şûqek wefadar e”.

“Hatına rayê”, dı zımanê Kurdi da idyomek e; mana wê weha ye: Amoşbûn û ketına bınê qontrolê û xwarkırına stûyê xwe jı rastiyê ra; ku kesek amoş bıbe, sakın bıbe û têkeve bınê qontrolê, rastiyê qebûl bıke û stûyê xwe jı rastiyê ra xwar bıke. “Ma’şûq” Erebi ye, yani yar, evandi.

Wek ku berê ji me dabû zanin, Feqi lı ser sırıştê û tıştên sırışti ji hın helbestên gıranbuha nıvisine. Hozên yek jı wan helbestên xweş ji lı ser bılbıl nıvisiye û tê da deng lı bılbıl kıriye û jê ra tıştna gotıne, paşê ji bersiva bılbıl a jı xwe ra nıvisiye. Feqi dı serê wê helbestê da jı bılbıl ra weha gotiye:

“Bılbıl mebêj awazan, xırab carek xuya kır

Bes bêje şi’r û sazan, agır lı mın te rakır

Çendi dıf’ri bı bazan, j’te ra nine çu ragır”.

“Bı bazan” yani bı baskan; jıbo ku qafiya vê malıka helbestê lı qafiya malıkên beri wê bê, peyvık weha hatiye nıvisin.

Wek ku tê zanin, yek jı hozanên me yên klasik ji Siyahpoş e. Wi ji dı ciyeki pırtûka xwe ya bı navê “Seyfulmulûk” da, ev şireta gıranbuha nıvisiye:

“Eger tu arıf i, ya qenc bıçine

Jı xeyrê qenciyê tıştek mebine”.

Siyahpoş dı ciyeki di yê wê pırtûkê da ji weha gotiye:

“Hikayatên dı ışqê pırr dırêj ın

Emanet, sırrê ışqê hun mebêjın”.

Lı vır “emanet”, peyvıka tenbiyê ye û mana tenbiyê dıde; yani ez lı we tenbi dıkım, tenbiya mın lı we ye.