Melayê Cýziri ji dý helbesteka xwe da weha gotiye:
“Jý ber ahên me dýnê agýr û dûd být, ne eceb
Me dý dýl da heye narek ku dýsojýt seqerê”.
Ev her du malýk bý Kurdiya xwerû weha ne:
“Eger jý ber ahên me dýnê býbe agýr û dû, ne ecêb e
Lewra dý dýlê me da agýrek heye ku dojê dýþewýtine”.
Melê lý výr daye zanin ku agýrê dýlê wi agýrê dojê, agýrê
canemê dýþewýtine; yani agýrê dojê jý agýrê dýlê wi ra dýbe
ardû, dýbe mina êzýngan . Wek ku eþkera ye, ev hunereka wýsa
rûmetbýlýnd e ku, mýrov jê ra heyran dýmine. Lý výr týþtê
jý me ra pêwist ev e ku Melê “dý .... da” bý kar aniye û
gotiye “me dý dýl da, negotiye “me lý dýl da”. .
Melayê Bateyi ji dý helbesteka xwe da dema pesnê yara xwe
daye, “dý .... da” weha bý kar aniye:
“Dilberek mýn di dý xew da
Dêm weki bedra þefeq da
Ez kýrým diwane, sewda
Ay gelo derman heye?”.
“Bedr” Erebi ye, yani hiva týji ya tam roni.
Wi hozani dý helbesteka xwe ya di da ji weha gotiye:
“Heta kengê dýminým ez
dý zýndan û dý hebsê da?”
Hozan û nýviskarê welatevin Evdýrehim Rehmiyê Hekari ji
dý ciyeki kýtêba xwe ya bý navê “Gaziya Welat” da dema qala
rewþa Kurdýstanê û bajarê Bedlisê ya berê kýriye, “dý ....
da” weha bý kar aniye:
“Hebû bêhed cýhê ýlm û cýhê irfan, cýhê tedris
Muheqqeq darê irfan bû dý Kurdýstanê da Bedlis”.
“Tedris” yani dersdan, xwendýna dersan; “darê irfan” yani
ciyê xwendýn û zaninê û têgihiþtýnê.
Hozên dý ciyeki di yê wê kýtêba xwe da ji dý heqê _erif
Paþa û temsilkýrýna wi ya Kurdan dý konferansa Parisê da
weha gotiye:
“Cývatek çêkýrýn resmen, Þerif Paþa murexxes bû
Dý Paris da wekilê me jýbo Kurdan-ý ew kes bû”.
“Murexxes” Erebi ye, yani destûrdayi, kesê ku jýbo kýrýna
karek destûr jê ra hatiye dayýn.
Wek ku tê zanin, straneka me ya govendê ya pýrr naskýri
heye, navê wê “Welleh govend ranabe” ye. Dý ciyeki wê stranê
da ji “dý .... da”yê weha ci gýrtiye:
“Ha dý ci da, dý ci da
D’mala Apê Heci da
Ramisanek býde mýn
dý kuncýkê tari da”.
Her wýsa, “dý .... da”yê dý hýn peyvên me yên pêþiyan da
ji ci gýrtiye. Yek jý wan peyvên pêþiyan weha ye: “A dýlan
dý dýlan da ye”. Dý peyveka pêþiyan a di da ji weha tê gotýn:
“Dý çýle da býla xwin býbare, býla baran nebare”. Peyveka
pêþiyan ji ev e: “Dý sûka ce da zêr nayê fýrotýn”. Peyveka
pêþiyan ji weha ye: “Masi dý golê da nayê bazarkýrýn”.
|
